Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.
 

♦ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Υπογονιμότητα

Η πιθανότητα κύησης σε ένα  νεαρό υγιές ζευγάρι που έχει ελεύθερες σχέσεις είναι 20-25% σε κάθε κύκλο. Το ποσοστό αυτό αρχίζει να μειώνεται, όταν η ηλικία της γυναίκας είναι μεγαλύτερη από  30 και ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 37. Αντίστοιχα, η γονιμότητα στον άνδρα μειώνεται με την ηλικία, αλλά σε μεγαλύτερη ηλικία από αυτή της γυναίκας. Πολλά ζευγάρια καθυστερούν την τεκνοποίηση και για αυτό το λόγο συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα γονιμότητας.

Μετά από το βασικό έλεγχο που περιγράφεται στην ενότητα της υπογονιμότητα, ο γιατρός σου μπορεί να προτείνει κάποιο από τα παρακάτω.

Θεραπεία Υπογονιμότητας με Λαπαροσκόπηση ή Υστεροσκόπηση

Η λαπαροσκοπική χειρουργική και η υστεροσκόπηση είναι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι χειρουργικής. Και οι δύο έχουν θέση στη διερεύνηση και θεραπεία του υπογόνιμου ζευγαριού.  

Κατά τη λαπαροσκόπηση μέσω μικρών τομών (0,5 - 1 εκατ) γίνεται είσοδος με μία μικρή κάμερα μέσα στη κοιλιά, κατά την οποία μπορεί να γίνει διάγνωση και θεραπεία αρκετών παθήσεων. 
Λαπαροσκόπηση - Αφαίρεση υδροσάλπιγγαςΛαπαροσκόπηση - Αφαίρεση υδροσάλπιγγαςΠαθήσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη λαπαροσκόπηση είναι: 
ενδομητρίωση: μπορεί να γίνει αφαίρεση ενδομητριωσικών κύστεων ή καυτηρίαση ενδομητριωσικών εστιών. Η αφαίρεση της ενδομητρίωσης μπορεί να βελτιώσει την ανταπόκριση των ωοθηκών στη διέγερση και να βελτιώσει το ποσοστό εμφύτευσης
♦ υδροσάλπιγγες: είναι γνωστό ότι η ύπαρξη υδροσάλπιγγας μειώνει σημαντικά το ποσοστό επιτυχίας στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Με τη λαπαροκόπηση μπορεί πολύ εύκολα να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα

 ινομυώματα: τα ινομυώματα μπορεί να επηρεάζουν την εμφύτευση των εμβρύων
♦ κύστη ωοθήκης: η αφαίρεση κύστεων ωοθήκης μπορεί να βελτιώσει την ανταπόκριση των ωοθηκών στη διέγερση 
συμφύσεις: πολλές φορές η απόφραξη σαλπίγγων οφείλεται σε ύπαρξη συμφύσεων. Οι συμφύσεις μπορεί να αφαιρεθούν με λαπαροσκοπική επέμβαση.  

Κατά την υστεροσκόπηση εισάγεται  μία κάμερα μέσα στη μήτρα που μπορεί να ελέγξει το ενδομήτριο, εκεί δηλαδή που γίνεται η εμφύτευση του εμβρύου. Η υστεροσκόπηση γίνεται χωρίς τομή.

Μπορεί να διαγνώσει και να θεραπεύσει: 

Υστεροσκόπηση - Αφαίρεση ινομυώματοςΥστεροσκόπηση - Αφαίρεση ινομυώματοςΕνδομητρικούς πολύποδες: αυτοί μπορεί να προκαλούν ανώμαλες αιμορραγίες ή να παρεμβάλλονται στην εμφύτευση του εμβρύου. Με την υστεροσκόπηση μπορεί να αφαιρεθούν πολύ εύκολα.
Υποβλεννογόνια ινομυώματα: Είναι ινομυώματα που βρίσκονται αμέσως κάτω από το ενδομήτριο και εμποδίζουν την εμφύτευση των εμβρύων ή προκαλούν ανώμαλη αιμορραγία. Μπορούν να αφαιρεθούν υστεροσκοπικά.
Ενδομητρικές συμφύσεις: Η ύπαρξη ενδομητρικών συμφύσεων μπορεί να είναι αποτέλεσμα προηγούμενης χειρουργικής επέμβασης ή παλιότερης λοίμωξης. Καθιστά το περιβάλλον της μήτρας μη φιλικό στα έμβρυα και μειώνει σημαντικά το ποσοστό εμφύτευσης. Με την υστεροσκόπηση μπορούν να γίνει αποκατάσταση της ενδομητρικής κοιλότητας.
Ανωμαλίες της μήτρας: Πολλές φορές η υπογονιμότητα οφείλεται σε ανωμαλίες διάπλασης της μήτρας, όπως η ύπαρξη διαφράγματος. Αυτό μπορεί να αφαιρεθεί με την υστεροσκόπηση.
 

Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας

Εάν μία γυναίκα δεν έχει ωοθυλακιορρηξία, όπως είναι οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, τότε μπορούν να της χορηγηθούν φάρμακα για την πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας. Ακόμη και όταν μία γυναίκα έχει ωοθυλακιορρηξία μπορεί να της χορηγηθούν ωοθυλακιορρηκτικά φάρμακα προκειμένου να παραχθούν περισσότερα ωάρια και να αυξηθεί η πιθανότητα κύησης. 
Το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο φάρμακο για την πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας είναι η κλομιφαίνη η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αρκετούς μήνες. Αν δεν προκληθεί ωοθυλακιορρηξία, τότε μπορεί είτε να αυξηθεί η χορηγούμενη δόση ή να χρησιμοποιηθούν γοναδοτροπίνες - φάρμακα που δίνονται με ενέσεις. 
Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η γυναίκα παρακολουθείται με υπερηχογράφημα και πιθανόν με μέτρηση της οιστραδιόλης του αίματος. Αν βρεθεί ότι παράγονται πάρα πολλά ωοθυλάκια, τότε ο κύκλος μπορεί να ακυρωθεί προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος μιας πολύδυμης κύησης. 
Οι μισές περίπου γυναίκες που έχουν ωοθυλακιορρηξία με τα φάρμακα θα επιτύχουν κύηση μέσα σε 6 μήνες. Αν μία γυναίκα δεν παρουσιάσει ωοθυλακιορρηξία, τότε πιθανόν να χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. Αν παρόλο που έχει ωοθυλακιορρηξία, δεν επιτευχθεί κύηση θα πρέπει να προχωρήσει σε άλλες μεθόδους θεραπείας.
 

Σπερματέγχυση

 

Στην σπερματέγχυση, ένας καθετήρας εισάγεται στη μήτρα και τοποθετεί το σπέρμα.Στην σπερματέγχυση, ένας καθετήρας εισάγεται στη μήτρα και τοποθετεί το σπέρμα.Σε πολλές περιπτώσεις, η πρώτη μέθοδος θεραπείας είναι η σπερματέγχυση. Η εφαρμογή αυτής της μεθόδου προϋποθέτει ότι το σπέρμα είναι φυσιολογικό ή έχει ποιότητα λίγο χαμηλότερη από τη φυσιολογική. Η γυναίκα επίσης θα πρέπει να έχει διαβατές σάλπιγγες. Μετά από μία επεξεργασία που γίνεται στο σπέρμα κατά την οποία αυξάνεται η συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων, τοποθετούνται με καθετήρα μέσα στη μήτρα. Η σπερματέγχυση μπορεί να γίνει μετά από ήπια διέγερση των ωοθηκών με φάρμακα για την παραγωγή περισσότερων από ένα ωαρίων ή χωρίς καθόλου διέγερση. Σπερματέγχυση είναι επίσης δυνατόν να γίνει και με σπέρμα από δότη. 

 

Εξωσωματική Γονιμοποίηση
Εξωσωματική γονιμοποίηση - Μικρογονιμοποίηση (ICSI)Εξωσωματική γονιμοποίηση - Μικρογονιμοποίηση (ICSI)Η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι μία τεχνική η οποία χρησιμοποιεί μεθόδους επεξεργασίας των ωαρίων και των σπερματοζωαρίων στο εργαστήριο προκειμένου να επιτευχθεί εγκυμοσύνη.

 

Στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, η γυναίκα ακολουθεί μία θεραπεία ωοθηκικής διέγερσης κατά την οποία σκοπός είναι η παραγωγή περισσοτέρων του ενός ωαρίου, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες εγκυμοσύνης. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η γυναίκα παρακολουθείται συχνά με διακολπικό υπερηχογράφημα και μέτρηση οιστραδιόλης του αίματος, προκειμένου να επιτευχθεί η βέλτιστη διέγερση. Όταν τα ωοθυλάκια φτάσουν το επιθυμητό μέγεθος γίνεται διακολπικά κάτω από υπερηχογραφικό έλεγχο, η λήψη ωαρίων με ελαφρά αναισθησία. Οι εμβρυολόγοι παραλαμβάνουν τα ωάρια για για επεξεργασία και γονιμοποίηση. Η γονιμοποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με επώαση των ωαρίων με τα σπερματοζωάρια, στην περίπτωση που το σπέρμα είναι φυσιολογικό είτε με μικρογονιμοποίηση κατά την οποία ένα σπερματοζωάριο ενίεται μέσα σε ένα ωάριο, στις περιπτώσεις που η ποιότητα του σπέρματος δεν είναι καλή. 

Έμβρυα μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση. Φωτογραφία από μικροσκόπιο.Έμβρυα μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση. Φωτογραφία από μικροσκόπιο.Αυτά πραγματοποιούνται την ημέρα της ωοληψίας. Την επόμενη μέρα παρατηρούμε πόσα από τα ωάρια έχουν γονιμοποιηθεί και παρακολουθείται η ποιότητα των εμβρύων. Αυτή καθορίζεται με παρατήρηση κάτω από το μικροσκόπιο και τα κριτήρια είναι η ταχύτητα διαιρέσεων των κυττάρων και η παρουσία ή όχι θραυσμάτων στα κύτταρα. Μία από τις επόμενες ημέρες τοποθετούνται τα έμβρυα στη μήτρα - μία πράξη που ονομάζεται εμβρυομεταφορά. Ποια μέρα θα γίνει η εμβρυομεταφορά και πόσα έμβρυα θα μεταφερθούν, είναι μία απόφαση που λαμβάνεται παίρνοντας υπόψη την ποιότητα των εμβρύων, την ηλικία της γυναίκας και το ιστορικό της. 

Κατά την εμβρυομεταφορά δεν απαιτείται αναισθησία. Ένα λεπτός καθετήρας - οδηγός τοποθετείται μέσω του κόλπου στη μήτρα κάτω από υπερηχογραφική παρακολούθηση και στη συνέχεια ο καθετήρας εμβρυομεταφοράς φορτωμένος με τα έμβρυα εισέρχεται διαμέσου του καθετήρα οδηγού μέσα στη μήτρα και εναποθέτει τα έμβρυα. Η γυναίκα παραμένει ξαπλωμένη για λίγη ώρα μετά την εμβρυομεταφορά.  

Σε περίπτωση που έχουμε έμβρυα καλής ποιότητας που δεν μεταφέρονται, αυτά μπορούν να καταψυχθούν για μελλοντική χρήση.  

Το ποσοστό επιτυχίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως είναι η ηλικία του ζευγαριού, ο αριθμός των ωαρίων και η αιτία της υπογονιμότητας.

Δωρεά Γαμετών (ωάρια - σπερματοζωάρια)

Κάποιες φορές για να πετύχει το ζευγάρι κύηση πρέπει να καταφύγει σε δωρεά γαμετών δηλαδή είτε σπερματοζωαρίων είτε ωαρίων. Το νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα καθορίζει ότι στις περιπτώσεις δωρεάς γαμετών αυτή θα πρέπει να γίνεται από ανώνυμο δότη / δότρια και χωρίς οικονομικά κίνητρα, αλλά επιτρέπεται η αποζημίωση για το χρόνο τους και για τη βιολογική καταπόνηση.  

Κάποιες φορές ο σύντροφος είναι αζωοσπερμικός (δηλαδή δεν υπάρχουν καθόλου σπερματοζωάρια στο σπέρμα) ή η ποιότητας του σπέρματος πολύ κακή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ζευγάρι μπορεί να καταφύγει σε δωρητή σπέρματος. Στις περιπτώσεις χρησιμοποίησης σπερματοζωαρίων από δότη, τότε η γυναίκα υποβάλλεται στη θεραπεία της ωοθηκικής διέγερσης και ωοληψίας, όπως και στην εξωσωματική γονιμοποίηση, αλλά αντί για το σπέρμα του συζύγου, χρησιμοποιείται το σπέρμα του δότη, μετά από γραπτή συγκατάθεση και των δύο.  

Σε άλλες περιπτώσεις, η γυναίκα δεν παράγει ωάρια ή παράγει λίγα κακής ποιότητας ωάρια, που δεν είναι δυνατή η παραγωγή καλής ποιότητας εμβρύων για να δώσουν κύηση. Η αιτία για την αδυναμία παραγωγής ωαρίων είναι η σχετικά μεγάλη ηλικία της γυναίκας, πρώιμη εμμηνόπαυση, ιστορικό αμφοτερόπλευρης ωοθηκεκτομής, ιστορικό ακτινοβολίας ή χημειοθεραπείας ή άλλες σπανιότερες παθήσεις ή καταστάσεις.  

Το ιατρικό ιστορικό της δότριας ελέγχεται και επίσης γίνονται εξετάσεις αίματος για την ύπαρξη λοιμώξεων συμπεριλαμβανομένων ηπατίτιδας Β, ηπατίτιδας C, HIV, σύφιλη και ελέγχεται ο καρυότυπος, η κυστική ίνωση. Η δότρια βάσει του νόμου θα πρέπει να είναι νεώτερη από 35 ετών.
Ανάλογα με την επιθυμία του ζευγαριού, μπορούν να βρεθούν δότες/δότριες με συγκεκριμένα εξωτερικά χαρακτηριστικά και συγκεκριμένη ομάδα αίματος. Βέβαια, το παιδί, αν θελήσει,  θα μπορεί με εξέταση DNA να καταλάβει ότι ο ένας από τους δύο δεν είναι ο βιολογικός του γονέας.  

 

Επίλογος

Έχουν περάσει περισσότερα από 35 χρόνια από τότε που γεννήθηκε το πρώτο παιδί με εξωσωματική γονιμοποίηση, “το παιδί του σωλήνα”. Το πρώτο “παιδί του σωλήνα” έχει γίνει πλέον και η ίδια μητέρα. Από τότε έχουν γεννηθεί εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο με αυτή τη μέθοδο. Ταυτόχρονα, οι γνώσεις γύρω από το θέμα την υπογονιμότητας έχουν εμπλουτιστεί και η αντιμετώπιση της πλέον είναι πολύ αποτελεσματική. Το ζευγάρι με την πρώτη υποψία υπογονιμότητας θα πρέπει να καταφεύγει σε ειδικό γιατρό για να βρει σύντομα λύση στο πρόβλημα του.